Dvorac Atanasijević – Valeapai

Dvorac Atanasijević nalazi se u Valeapai, selu u opštini Ramna, okrug Karaš-Severin. To je istorijski dokument sagrađen polovinom 19. veka. Izgradnja dvorca, sagrađenom od cigle, započeta je 1840. od strane srpske aristokratske braće Marsela i Emila Atanasijevića, koji su dobili imanje u ovom području u zamenu za vernu službu habzburškom carstvu. Braća su želela da sagrade kompleks koji bi se sastojao od središnjeg dvorca, sporednih zgrada, ledarnika i mlina. Sagradili su ga srpski majstori i italijanski kolonisti.

Nakon 1850. imanje u Valeapai nasledila je Marija (ćerka Johane Atanasijević i grofa od Varadija, Atanasa Bajića), nećaka braće Atanasijević. Njen muž, Bela Talijan, iznajmio je imanje Beli Ambrozu koji je ponudio imanje kao garanciju za hipoteku. Nakon Prvog svetskog rata, porodica Ris je kupila zemlju i imanje, zajedno sa dvorcem. U periodu između dva rata kompleks u Valeapaiju pripadao je Peteru Risu, ali nakon nacionalizacije privatnog vlasništva nakon Drugog svetskog rata, ostao je bez svog poseda.

Za vreme komunističkog režima, dvorac je prvo bio porodilište, nakon čega je naišao period stereotipnog upravljanja, u toku kojeg su skoro sva imanja i dvorci u Banatu uništeni: služio je kao poljoprivredni kombinat i smeštaj za sezonske radnike. Nakon 1989. nameštaj i svi drugi objekti su uklonjeni iz ove zgrade nalik na palatu i napušteni. Danas je dosta propala – nedostaje krov, spoljašnji zidovi su stradali u vremenskim uslovima, a bogato zelenilo raste između zidova i poslednjih godina preti da preuzme ceo dvorac.

Dvorac karakteriše impozantni, neoklasični stil, popularan u regionu čak i u drugoj polovini 19. veka, a nalazi se blizu pravoslavne crkve u selu. Sastoji se od jedne, izdužene zgrade, koja dominira pejzažom zbog svoje veličine.

Plan građevine od cigle pokazuje simetričan dizajn. Prizemlje, gde se odvijala svakodnevna vreva, zasvođen je i dva ulaza koja se nalaze na dva kraja zgrade vode u glavne sobe dvorca. Dvorac takođe ima impresivni sprat koji je služio kao privatan stan vlasnika. Veza između spratova uspostavljena je pomoću dva niza stepenica od kojih jedan povezuje prizemlje i sprat, a drugi vodi na tavan. Postoje i vrata u srednjem delu međusprata koja vode u dobro očuvani park koji se pruža iza dvorca.

Iako je naveden kao istorijski spomenik, dvorac Atanasijević danas se suočava sa sve većim propadanjem. Nema krova, prozori i vrata su takođe uklonjeni, zidovi u napukli, a budućnost nije ni u kom slučaju svetla. Vlasnici, kojima je posed vraćen, su izgleda zaboravili da ono postoji.

Post Author: