Dvorac Gudenus – Gad

Ime ovog sela se prvi put pominje u zapisima o papskom porezu 1332. – 1337. godine. Kraljevska poseta Jozefa II i nadvojvode Franca naselju Gad 1788. ostala je zapamćena kao važan događaj u lokalnoj istoriji, za vreme kojeg su dva kraljevska gosta boravila kod Miloša Petera na kratkom odmoru od puta ka Beogradu (koji je tada bio pod opsadom njihove armije). Za gostoprimstvo, Miloš Peter je dobio punokrvnog pastuva sa poznate farme pastuva Mezeheđeš.

Na početku 19. veka dvorac u klasicističkom stilu sagrađen je u Gadu. Iako je sada u lošem stanju, i dalje stoji, a trenutno pripada gradonačelnikovoj službi u Giladu. Izgradnja dvorca bila je ideja mađarske plemićke porodice Fodor. Poznato je da je ova porodica stekla vlasništvo nad raznim zemljištima i imanjima, uključujući i selo Gad. Porodica Fodor uspela je da kupi Gad odmah nakon što su austrijske trupe oslobodile Banat od Turske. Vremenom je dvorac prešao u ruke porodice Gudenus, što objašnjava poreklo imena koje ljudi iz sela koriste za ovu zgradu. Ova aristokratska porodica je poreklom iz Gada, gde se rodio baron Bela (Adalbert) Gudenus, kraljevski vitez, što takođe objašnjava njegovu želju da živi upravo u ovom dvorcu.

Sama zgrada se sastoji od jednog bloka – podruma, prizemlja i prvog sprata. Iako je dvorac oronuo, i dalje zadržava neke originalne elemente. Stari okviri prozora i dalje su vidljivi i tragovi originalne farbe na zidovima i dalje se primećuju na većim unutrašnjim površinama. Gvozdeni držači za svetiljke i dalje se nalaze iznad zadnjeg ulaza.

Dvorac Gudenus takođe je služio kao seoska škola jedno kratko vreme, ali je zgrada ubrzo napuštena. Nakon što je zgrada izgubila svrhu, počela je da propada. Dok su za vreme komunizma drugi dvorci i imanja širom Banata doživeli svoju zlu sudbinu zbog nepravilne upotrebe ovih istorijskih zgrada, u slučaju dvorca Gudenus, drugi faktori su uticali na njegovu sudbinu – nepažnja i nemar ostavili su konačan pečat uništenja na budućnosti ovog dvorca.

Vlasnik dvorca Gudenus je služba gradonačelnika u Giladu. Kako prenose lokalni stanovnici, naslednici su kontaktirali sa službom, čak i posetili dvorac, ali bili su vrlo obeshrabreni videvši je, tako da baronovi naslednici nisu pokazali interes za datu zgradu.

Brojne legende o dvorcu kružile su među stanovnicima sela. Neki tvrde da je u dvorištu zakopano zlato, što objašnjava veliki interes lovaca na blago i turista kada je ova lokacija u pitanju. Druga legenda kaže da je pod dvorcem bila i tamnica gde su umrli mnogi zatvorenici. Ove legende, zajedno sa istorijom dvorca mogle bi da budu početna tačka za restoraciju i obnovu zgrade i njenog vraćanja na turističku mapu. To, ipak, zavisi od lokalnih vlasti u Giladu.

Post Author: