Dvorac Kapetanovo Stari Lec

 

Naziv Dvorac Botka, danas Kapetanovo
Lokacija Stari Lec, opština Plandište, Srbija
Vreme gradnje 1904.
Arhitekta Nepoznat
Pravo svojine Privatno
Naručilac gradnje Bela Botka
Trenutna funkcija
Klasifikacija u registru zaštićenih

spomenika kulture

Značajan spomenik kulture  (SK 1138)

 

 

U ataru Starog Leca kao konjičko utvrđenje novijeg vremena, diže se među oranicama nekadašnji dvorac Botka, danas poznat pod imenom Kapetanovo. Naručilac gradnje, Bela Kišlapaši Botka je na smeni stoleća zauzimao više značajnih položaja u županiji. Bio je glavni beležnik županije, poslanik u državnoj skupštini, a između 1906. i 1910. veliki župan Torontalske županije. Raspolagao je velikim bogatstvom, imao je posed od 1400 jutara u Starom Lecu, značajni su bili ergela, stada goveda i farma svinja, kao i vrbova šuma na kojoj je ostvarivao korist preko pletača korpi. Spratni dvorac je sagradio 1904. godine. U ovo vreme zemljoposednički investitori se nisu bezuslovno pridržavali klasicističkih šablona gospodskih kuća ovog kraja, neki su sa uživanjem lutali kroz stilove različitih epoha. Belu Botku je izgleda fascinirao srednji vek, odnosno gotika, tako da se na dvorcu u Starom Lecu izdvajaju lučno zasvođeni prozori i kule nazubljenih ivica. Na severnom krilu takođe dominira imitacija kule četvrtaste osnove sa dvospratnim tornjem. Na osnovu starih fotografija tu se nekad vijorila zastava, a da li je bila nacionalna ili su na njoj bile oznake Torontalske županije ili porodice Botka, to se više ne može razaznati na crno-beloj slici. Prizemlje je oblikovano kao imitacija gradnje kamenom srednjovekovnih utvrđenja, mada je građena od cigli za kurije, šta više, ponegde su koristili i beton, što u prvim godinama XX veka nije bilo previše rasprostanjeno u sličnoj gradnji ovih krajeva. Na glavnoj fasadi i danas je vidljiv grb porodice Botka – lav koji drži zvezdu. Park koji okružuje dvorac nekada je  oblikovan po engleskom obrascu, sa vodoskokom i baštenskom kapijom sa kulom – barem tako svedoče fotografije, jer danas od njih nije ostalo ništa.

 

Blagostanje i prosperitet prekinula je agrarna reforma 1920., kada je od više od hiljadu jutara imanja ostalo samo 680 hektara. Smanjeno imanje nije bilo u stanju da pokrije dotadašnji način života porodice, Bela Botka se zaplitao u sve veće dugove, da bi 1938. potpuno propao. U to doba su se počele ispredati svakakve priče oko porodice Botka. Pojedinci su smatrali da je Bela Botka jednostavno prokartao imanje, međutim, više je verovatno da je značajan deo imetka otišao na lečenje nervno labilne supruge Eme. Žena je često išla na lečenje u Peštu, a za taj put joj je muž iznajmljivao jedan ceo vagon.

Fatalna 1938. godina donela je Beli Botki strašne gubitke. Bio je prinuđen da dvorac i ostatak imanja proda, dok mu je supruga doživela potpuni nervni slom i svojeručno okončala sebi život. Samoubistvo Eme Botke je sigurno potreslo lokalno stanovništvo, koje je ovaj tužan događaj u više verzija prenosilo od usta do usta. S druge strane, vremenom su se od ovih tračeva razvile prave sablasne priče. Po jednoj verziji, nakon što je saznala da su izgubili dvorac, Ema Botka se popela na najviši toranj i zapalila se benzinom. Od njenog krhkog tela nije ostalo ni pepela, samo jedan plavi pramen kose. Seljani misle da se od tada svakog 2. avgusta duša nesretnice pojavljuje na tornju, u obliku belog goluba. Drugi opet pričaju da se tog dana u jednoj sobi kaštela pojavljuje sablasni oblik lepe, plavokose žene. Po jednoj sasvim drugoj varijanti, supuružnički par je hteo da zajedno ode u smrt, ali su ih sluge prisluškivale. Tako, kada su se rešili na sudbonosni korak, posluga se umešala: gospodara kuće su obuzdali, ali suprugu već nisu mogli sprečiti.

 

Kako god da se desilo, sledeći vlasnik dvorca postao je Franc Maj, odnosno njegova ćerka Emilija i njen muž Milan Kapetanov, od koga i potiče današnji naziv dvorca. Oni su samo kratko vreme mogli da uživaju u novom domu, jer dvorac posle Drugog svetskog rata postaje državna svojina i zgradu je koristilo mesno poljoprivredno dobro. Jedno vreme su u njoj stanovali radnici na imanju, ali kasnije ostaje nenastanjena i polako počinje da propada. Danas je u privatnom vlasništvu, novi vlasnik želi da je renovira i spolja i iznutra, i koristi u turističke svrhe.

Post Author: