Dvorac Lazar-Ornonkur Ečka

 

Naziv Kaštel

 

Lokacija Ečka, opština Zrenjanin, Srbija
Vreme gradnje Oko 1817.
Arhitekta Nepoznat
Pravo svojine Privatno
Naručilac gradnje Janoš i Agošton Lazar
Trenutna funkcija Istorijski hotel
Klasifikacija u registar

zaštićenih spomenika kulture

Spomenik kulture (SK 1984)

 

Ečku pustaru sa pripadajućih 30 000 jutara zemlje  kupio je 1781. godine jedan jermenski trgovac stokom i snabdevač carske vojske, Lukač Lazar. On i njegova porodica nastojali su da unaprede poljoprivrednu proizvodnju na tada još vlažnom, često plavljenom području. Njihovi napori su urodili plodom: za samo nekoliko decenija ečki spahiluk je postao prekrasan kulturni predeo, a sam dvorac je bio okružen veličanstvenim parkom veličine oko 25 jutara.  Gospodarsku kuću počeo je da gradi Janoš Lazar, ali pošto je podlegao ranama koje je zadobio u jednom dvoboju, gradnju je završio njegov mlađi brat Agošton.  Jedan od prvih opisa kuće potiče od segedinskog gradskog inženjera, Ištvana Vedreša, koji je u julu 1817. godine došao u Ečku kako bi posetio uzorno gazdinstvo Agoštona Lazara. Tom prilikom je pisao i o gospodarskoj kući, posvetivši joj sledeće reči hvale: „stvoreni su svi uslovi za pristojan prijem gostiju, putnika i ljubitelja nauke“ i da atmosferom vlada „vesela živahnost uprkos velikoj čistoći, pedantnosti i trezvenoj tišini.“ Vedreš nas vodi i kroz park sledećim opisom: „Većina šumovite bašte leži na dve blage obalske padine; iz trema bilijarske sale, do ivice brezine s desne i javorove šume s leve strane, vodi jedan izdužen prolaz uz koji stoje, tu u poravnatim redovima, lepa zdrava mlada stabla kao dve, tri izdužene voštane sveće.“

Dakle, park koji je ispunjavao sve zahteve je već bio završen, ali izgleda da su 1820. godine još uvek radili na dvorcu, jer je to bila godina njegovog svečanog otvaranja. Na dvodnevnoj svečanosti prisustvovao je i princ Mikloš Esterhazi, koji je sa sobom doveo i devetogodišnjeg sina jednog svog dvorskog nadzornika, Franca Lista, kome je ovo bio prvi javni nastup u životu.

Od Lazara Agoštona  imanje je nasledio Sigmund, poslednji muški potomak porodice. Nakon njegove smrti, udovica Viktorina se 1871. udala za belgijskog princa Egona Mikšu Turn-Taksisa, koji je preuzeo upravljanje gazdninstvom. On je stvorio poznatu ečku ergelu, osnovao županijsko udruženje za uzgoj čistokrvnih konja, i postavio osnove lovačkog turizma ove oblasti. Imanje je 1888. dospelo u ruke ćerke Sigmunda Lazara, Mariane, i njenog muža Feliksa Ornonkura. Novi vlasnik je u nekoliko mahova vršio rekonstrukcije ovog dvorca građenog u engleskom stilu. Moć porodice je vremenom rasla i na prekretnici vekova dvorac  u obliku slova L dostigao je svoju finalnu veličinu i formu.

Grof Ornonkur se trudio da uvede bečke običaje i na svoje banatskoo imanje. Za obrazovanje svoje dece, Feliksa i Elis, angažovao je najbolje francuske učitelje, a naročitu pažnju posvetio je aristokratskim zabavama: česti su bili koncerti, maskenbali, koji su se održavali pred odabranom publikom. Zasigurno, najotmenini gost (i to višestruki) ečkog dvorca bio je sam prestolonaslednik Franc Ferdinand. Ečka mu je bila privlačna prvenstveno zbog njegove pasije za lovom. Princ je četiri puta posetio ovaj kraj izuzetno bogat raznovrsnom divljači.

Tokom XX veka posed su nasledili potomci Elis (ćerka Mariane i grofa Ornonkura). 1937. se spominje među imanjima pod sekvestrom, kasnije je bio i u posedu vojske i raznih preduzeća. Sada se, na sreću, nalazi među retkim, uspešno revitalizovanim spomenicima kulture, i danas funkcioniše kao restoran i istorijski hotel, a domaćin je i jedne umetničke kolonije.  Nažalost, sve ovo ne važi za druga dva važna objekta spahiluka. Na severoistočnom delu parka nalazi se jedan ogroman manjež građen u klasicističkom stilu, koji je ujedno i najstariji objekat ovog kompleksa i još uvek se nalazi u svom izvornom obliku. Osim manježa, na renoviranje čeka i jedan vodotoranj građen u nemačkom neoromantičarskom stilu. Iako prostrani park nije sačuvao svoju prvobitnu raskoš, zajedno sa dvorcem 2001. proglašen je za zaštićeno područje.

Post Author: