Dvorac Rogendorf−Čekonjić Banatski Dvor

 

Naziv Dvorac Rogendorf−Čekonjić
Lokacija Banatski Dvor, opština Žitište, Srbija
Vreme gradnje 1859
Arhitekta Nepoznat
Pravo svojine Javno
Naručilac gradnje Robert Rogendorf, porodica Čekonjić (Endre i Šandor)
Trenutna funkcija Van upotrebe (pre par godina administrativna zgrada poljoprivredne zadruge)
Klasifikacija u registar zaštićenih spomenika kulture Prethodna zaštita

 

U jednom skrivenom kutku današnjeg Banatskog Dvora smešteni su ostaci nekadašnjeg Rogendorf, kasnije dvorca Čekonjić. Prvobitni dvorac sagradio je Robert Rogendorf sredinom XIX veka. Njegov otac je 1840. godine osnovao naselje Rogendorf, kasnije preimenovano u Dušanovac, nakon što se oženio ćerkom vlastelina Jožefa Petrovića iz komšijskog sela Banatski Dvor i uz nju kao miraz dobio drugu polovinu današnjeg Banatskog Dvora. Imanje je 1886. godine kupio Bak Herman Begavar koji ga je 1891. zajedno sa kaštelom prosledio grofu Endreu Čekonjiću.

Nekadašnji dvorac Rogendorf je bio prizemna građevina klasicističkog stila. Glavnom fasadom je dominirao jedan istureni element naglašen sa četiri dorska stuba i zabatom. Reljef na zabatu prikazuje grb porodice. Dekoracija objekta bila je poprilično jednostavna. Monotonija zidova razbijena je nizom prozora, a iznad njih su bile okapnice kao jedina dekoracija fasade. Dimnjaci dvorca su bili naročito naglašeni.

Nekadašnji dvorac Rogendorf je 1898. postao dom Šandora Čekonjića i njegove porodice. Oni su vremenom kaštel proširivali po svom ukusu. Novi deo je podignut na početku XX veka kao dopuna starog dela Rogendorf dvorca u ampir stilu. Pretpostavlja se da je ovo krilo bilo namenjeno gostima dvorca. Prizemno krilo, sagrađeno 1903. godine, koje se danas nalazi u veoma lošem stanju, nosi na sebi obeležja neorenesanse. Ritmičnost prozora prelama ravan fasade. Fasada je ukrašena malterisanim oblicima kamenja, a uglovi su na isti način još više istaknuti  korišćenjem rustičnih elemenata. Zgradu ukrašava i niz pervaza ispod prozora, kao i zabati i lunete iznad njih. Još uvek nisu pronađeni nacrti ni originalnog dvorca, ni renovacija koje su izvršili Čekonjići.

Endre Čekonjić mlađi, sin Šandora, koji je ovde proveo svoje detinjstvo, u svojim memoarima o Rogendorfu piše sledeće: “Na južnom kraju carevine, 26 kilometara od Žombolja, na periferiji naselja Rogendorf, nalazila se jedna lepa kuća u ampir stilu. U prošlom veku u njoj je živeo grof Rogendorf.  Ona je postala dom mojih roditelja, sve do 1914. kada je izbio Prvi svetski rat. Tu sam sa roditeljima i sestrom proveo prvih 13 srećnih godina svog života, kada je, na moju veliku žalost, pri kraju rata, deda prodao ovaj deo imanja.”  Endre Čekonjić mlađi govori i o tome kako je okolina Rogendorfa bila jedno od omiljenih lovišta porodice. Pored sela se nalazila jedna šuma veličine 60 hektara, u kojoj su uzgajali fazane, a iza sela je počinjalo plavno područje reke Begej koje je bilo stanište velikog broja divljači.

Dvorac je bio okružen ogromnim starim drvećem i ružinim grmovima. Danas samo jedan njegov mali zapušteni delić podseća na prošla vremena nekada prostranog i raznovrsnog parka.  Mogu se primetiti i ostaci fontane koju su nekada snabdevali vodom iz ogromnog rezervoara sa tavana. U selu još uvek kruže legende o čudesnom parku koji je okruživao zgrade. Priča se o čudesnim vrstama drveća, koje je stari Čekonjić doneo sa sobom iz nepoznatih predela, i kažu i to da je ovde zasađeno i prvo stablo ginka, koje i dan danas stoji kao ukras zapuštenog parka. U prilog tome da je lepota parka sigurno očarala i stanovnike dvorca govori i sledeće: Margit Vaj je 1923. godine dobila na poklon sliku na kojoj su bili prikazani grmovi rogendorfskih  jorgovana, kao uspomenu na tamo provedene dane, a verovatno i da joj se ublaži čežnja za zavičajem.

Po završetku rata 1918. porodica je prodala ovaj deo imanja. U periodu između dva svetska rata najveći deo dvorca su srušili, tačnije dvorac Rogendorf koji je sagrađen u XIX veku, i verovatno ga upotrebili kao građevinski materijal. Današnji deo dvorca je samo jedan delić nekadašnjeg, koji u ovom izdanju porodica Čekonjić nikada nije koristila. Naime, kada je stari deo objekta srušen, ovaj deo imanja već nije bio u posedu porodice. Sredinom XX veka ovo, sadašnje izdanje dvorca postalo je svojina lokalne poljoprivredne zadruge. Od tada je prestala da se vodi briga o ovom umetničkom blagu.

 

Trenutno zgrada nema funkciju, mada uživa status prethodne zaštite. Nekadašnjem dvorskom kompleksu pripadalo je i više privrednih objekata. Većini tih zgrada danas preti uništenje, a neke su već postale žrtve nestručnih rekonstrukcija. Međutim, vrata žitnice ukrašena cvetnim motivima i danas svedoče o neverovatnoj pažnji koju su, ne samo Čekonjići, već uopšte tadašnje aristokrate, posvećivali detaljima. Vremenom je zaostavština Čekonjića iščezla, a na onome što je danas ostalo od nje nema ni traga nekadašnjoj slavi. Ovakva sudbina nije zaobišla ni rogendorfski dvorac Čekonjić, čiji ostaci danas ni izbliza ne oslikavaju nekadašnji sjaj porodice.

Post Author: